Wychowanie - To świadomie organizowana działalność społeczna oparta na relacji między wychowawcą a wychowankiem, której celem jest wywołanie zamierzonych zmian w osobowości wychowanka. Zmiany te obejmują zarówno stronę poznawczo-instrumentalną związaną z poznawaniem rzeczywistości i umiejętnością oddziaływania na nią, jak i stronę emocjonalno-motywacyjną, która polega na kształtowaniu stosunku człowieka do świata i ludzi, jego przekonań i postaw, układu wartości i cel użycia. (W.Okoń, 2007)
Proces wychowania - To system czynności wychowawców nauczycieli, rodziców i wychowawców umożliwiających wychowankom zmienianie się w pożądanym kierunku, a wiec kształtowanie i przekształcanie wiedzy o świecie, uczuć, przekonań i postaw społecznych, moralnych i estetycznych, kształtowanie woli i charakteru, oraz wszechstronne rozwijanie osobowości. (W. Okoń 2007)
Socjalizacja- To ogół działań ze strony społeczeństwa, zwłaszcza rodziny, szkoły oraz środowiska społecznego, zmierzających do uczynienia z jednostki istoty społecznej tj. umożliwienia jej zdobycia takich kwalifikacji, takich systemów wartości i osiągnięcia takiego rozwoju osobowości, aby stać się pełnowartościowym człowiekiem społeczeństwa. (W. Okoń 2007)
Socjalizacja a wychowanie
Socjalizacja człowieka rozpoczyna się wraz z momentem jego urodzenia, najpierw jest przeprowadzana przez rodzinę, potem natomiast człowiek podlega socjalizacji prowadzonej przez wyspecjalizowane instytucje: żłobek, przedszkole, szkołę, potem także miejsce pracy. Ośrodkiem socjalizacji są także grupy koleżeńskie.
Wychowanie to natomiast proces celowy, ukierunkowany i świadomie realizowany przez opiekunów – początkowo tylko rodziców.
Metody wychowania:
Metoda modelowania;
Metoda zadaniowa;
Metoda perswazyjna;
Metody nagradzania i karania. (M. Łobocki 2003)
Style wychowania:
demokratyczny,
autokratyczny,
liberalny,
wychowanie niekonsekwentne: brak jednorodnego, konsekwentnego stylu wychowania.
Emocje u dziecka - W wieku przedszkolnym kształtują się podstawowe nawyki, sposoby zachowania, cechy osobowości oraz podstawowa skala uczuć, dlatego tak duże znaczenie ma zaspokajanie potrzeb emocjonalnych dziecka.
Główna potrzeba emocjonalna - Główną potrzebą emocjonalną dziecka jest potrzeba bezwarunkowej miłości rodziców, która w dużym stopniu zaspokaja jego pozostałe potrzeby emocjonalne.
Potrzeby dziecka:
- potrzeba bezpieczeństwa - fizycznego i emocjonalnego
- potrzeba więzi i przynależności
- potrzeba akceptacji
- potrzeba otrzymywania zachęty i wsparcia
- potrzeba bycia ważnym, docenianym i podziwianym
- potrzeba szacunku (poszanowania godności)
- potrzeba poczucia dumy, osiągnięć i sukcesu
- potrzeba stymulacji intelektualnej i wrażeń
- potrzeba ekspresji, czyli wyrażenia swoich myśli i uczuć
- potrzeba autonomii i samodzielnej eksploracji świata
W zaspokajaniu tych potrzeb największą rolę odgrywa rodzina, a przede wszystkim rodzice. Którzy w tym okresie rozwojowym liczą się najbardziej. Ważne więc jest, aby rodzice poznali te potrzeby i starali się zaspokajać je jak najlepiej, gdyż są odpowiedzialni za to, jak będzie się rozwijało ich dziecko, jakim człowiekiem zostanie w przyszłości i jaki będzie jego kontakt z ludźmi.
Komunikacja w rodzinie
SŁUCHAJ DZIECKA BARDZO UWAŻNIE
- Dobre słuchanie wymaga kontaktu wzrokowego z osobą mówiącą. Oznacza to przerwanie swoich zajęć, odłożenie gazety, wyłączenie telewizora.
- Dobre słuchanie nie zakłada nigdy, że się wie, co druga osoba powie. Jedną z przyczyn zamknięcia się drugiej osoby jest przypisywanie jej czegoś, czego tak naprawdę nie miała na myśli.
- Dobremu słuchaniu pomaga zadawanie mówiącemu pytań wyjaśniających i powtarzanie innymi słowami tego, co się zrozumiało: Słyszę, że jesteś zaniepokojona jutrzejszym spotkaniem, czy dobrze zrozumiałam?
- Dobre słuchanie zakłada brak przesadnej reakcji i natychmiastowego działania. Lepiej jest zakończyć całą rozmowę, a później, po przemyśleniu, podjąć działanie za zgodą dziecka. Natychmiastowa, impulsywna reakcja sprawia, że dzieci boją się tego, co może się zdarzyć w przyszłości, a to prowadzi do zerwania nici porozumienia. Cierpliwość jest kluczową sprawą w budowaniu zaufania i otwartości między rodzicem a dzieckiem.
- Dobre słuchanie oznacza akceptację i nie wyśmiewanie się z tego, co dziecko mówi. Można dziecka nie rozumieć, ale wyśmiewanie go i krytykowanie obniża poczucie jego wartości i skutecznie może przerwać nić porozumienia.
Bibliografia:
- M. Łobocki (2005) Teoria wychowania w zarysie. Kraków Oficyna Wydawnicza Impuls.
- Okoń, Wincenty (2007) Nowy słownik pedagogiczny, Wydawnictwo Żak.
- Faber A., Mazlish E., „Jak mówić, żeby dzieci nas słuchały, jak słuchać, żeby dzieci do nas mówiły:
- Filipczuk H., „Potrzeby psychiczne dzieci i młodzieży”
- Korczak J. „Jak kochać dziecko” , rozdział: ”Dziecko w rodzinie”
- Sakowska J., „Szkoła dla Rodziców i Wychowawców”
Opracowanie: mgr Paulina Danielak, mgr Anna Siemaszko